We geven antwoord op een aantal algemene vragen over het krijgen van een overlijdensrisicoverzekering (ORV) wanneer je kanker hebt (gehad) en vertellen je meer over het predictiemodel bij borstkanker.

Informatie over de schone lei-regeling vind je hier. Let op: verzekeringen zijn ingewikkeld en persoonlijke omstandigheden zijn vaak anders. Je kunt aan onderstaande tips dan ook géén rechten ontlenen. Overleg met je verzekerings- of hypotheekadviseur over wat in jouw situatie de (on-)mogelijkheden zijn.

Vragen over de overlijdensrisicoverzekering (ORV)

Is een overlijdensrisicoverzekering verplicht bij het afsluiten van een hypotheek?
Nee. Dit hangt af van de hypotheekvoorwaarden van de hypotheekverstrekker. Sinds 2018 is het bij een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie (NHG) niet meer verplicht om een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten. Ook als het niet verplicht is, kan het natuurlijk wel verstandig zijn om een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten.

Wat is het verschil tussen een levensverzekering en overlijdensrisicoverzekering?
Levensverzekering is een verzamelnaam voor verschillende verzekeringen die te maken hebben met het verloop en het einde van jouw leven. De overlijdensrisicoverzekering is een vorm van een levensverzekering. Deze keert bij overlijden een bedrag uit, waarmee in één keer een (groot) deel van je hypotheekschuld is af te lossen.

Ik wil een hypotheek met NHG, is een overlijdensrisicoverzekering dan altijd verplicht?
Met de NHG staat de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen borg (garant) voor jouw hypotheeklening. Tot en met 2017 was het verplicht afsluiten van een overlijdensrisicoverzekering één van de voorwaarden bij een hypotheek met NHG. Per 2018 is die verplichting komen te vervallen.

Moet het verzekerde bedrag van de overlijdensrisicoverzekering net zo hoog zijn als de hypotheek?
Nee, dit is meestal niet nodig. Bij hypotheken verschilt deze grens per geldverstrekker (bijvoorbeeld het deel boven 50 % of 60 %). Je hypotheekadviseur kan adviseren om een hoger verzekerd bedrag te nemen dan de geldverstrekker eist. Dit vermindert namelijk de financiële druk op nabestaanden.

Is het verplicht om de overlijdensrisicoverzekering af te sluiten bij je eigen hypotheekverstrekker?
Nee, dit is niet verplicht. De hypotheekverstrekker mag je dit ook niet verplichten, want dat is koppelverkoop en dat is verboden.

Hoe kan ik de verzekeringsvoorwaarden inzien van de overlijdensrisicoverzekering?
De polisvoorwaarden zijn beschikbaar op de website van de verzekeraar. Vanaf 1 januari 2017 moet elke verzekeraar de verzekeringskaart publiceren op zijn website. De digitale verzekeringskaart is een eenvoudige, visuele vertaling van de polisvoorwaarden. Je kunt daarmee in een oogopslag de meest relevante dekkingsinformatie van een specifiek verzekeringsproduct zien. Het gaat daarbij niet alleen om wat er vergoed wordt, maar ook om de belangrijkste uitsluitingen en andere relevante informatie. Je kunt als consument dan beter beoordelen of een bepaald soort verzekering van toegevoegde waarde is voor jou.

Moet ik informatie geven over erfelijke belasting?
Nee, dit hoeft niet altijd. Bij een aanvraag voor een verzekerd bedrag onder de vragengrens hoef je een verzekeraar niet te vertellen wat het resultaat was van een erfelijkheidsonderzoek bij jezelf of familieleden. In Nederland mag een verzekeraar je niet vragen om een dergelijk onderzoek te ondergaan voor het afsluiten van een verzekering. Als je al gezondheidsklachten hebt, dien je dit wel te vermelden. Preventieve operaties en controles, zoals een preventieve borstverwijdering of een preventieve colposcopie, hoef je ook niet te vermelden.

Hoe kan iemand die genezen en gezond is verklaard door zijn specialist toch een verhoogd risico hebben?
De behandelend arts kijkt meestal specifiek naar je ziekte en de behandelmogelijkheden. Een beoordelend arts, zoals een medisch adviseur voor een verzekeraar kijkt naar het hele plaatje. Deze baseert zich op statistische cijfers over mensen die in het verleden een vergelijkbare ziektegeschiedenis hebben gehad en vergelijkt deze met statistische cijfers van mensen die geen kanker hebben gehad. Er wordt daarnaast ook naar andere gezondheidskenmerken gekeken. Tenslotte kan de behandeling zelf (bijvoorbeeld chemokuur of bestraling) een verhoogd risico vertegenwoordigen (bijvoorbeeld op hart- en vaatproblemen).

Kan mijn premie in de loop van de tijd omlaag?
Als met het verstrijken van de tijd je overlevingskansen verbeteren, mag je aannemen dat verzekeraars daar ook in hun tarieven rekening mee houden. Als je een verzekering hebt afgesloten met een premieverhoging kan het zijn dat die afgebouwd wordt, mits dit in de voorwaarden staat. Dit verschilt per verzekeraar, ga daarom met eventuele vragen naar je verzekeraar. Het loont om één keer in de zoveel tijd je verzekeringsportefeuille tegen het licht te houden en te kijken of je ergens anders tegen betere voorwaarden en/of premie verzekerd kan worden. Overleg daarbij goed met je verzekeringsadviseur. Je kunt opnieuw gaan shoppen om te kijken of je ergens anders goedkoper uit bent, maar zeg je huidige verzekering pas op als je zeker weet dat je elders wordt geaccepteerd en onder welke voorwaarden.

Vragen over gezondheid en verklaringen

Waarom moet ik een gezondheidsverklaring invullen bij afsluiten overlijdensrisicoverzekering?
De verzekeringsmaatschappij, waarbij de overlijdensrisicoverzekering wordt ondergebracht, probeert in te schatten of er een hoger dan gemiddeld overlijdensrisico voor jou geldt.

Hoe weet ik of de verzekeraar de juiste gezondheidsverklaring gebruikt?
Sommige tussenpersonen gebruiken nog oude formulieren, in plaats van de nieuwe formulieren die de verzekeraars hebben gemaakt. Vergelijk je formulier ‘Gezondheidsverklaring’ en aanvraagformulier ‘Levensverzekering en/of arbeidsongeschiktheidsverzekering’ daarom met de formulieren van het Verbond van Verzekeraars. Een verzekeraar mag niet meer vragen stellen dan in deze formulieren zijn opgenomen, minder mag wel. Sinds 1 januari 2012 mogen levensverzekeraars niet meer vragen naar de ziektegeschiedenis van familieleden. Als dit toch gebeurt, hoef je geen antwoord te geven. Let op: sinds 1 januari 2021 is de schone lei-regeling van kracht. Als ex-kankerpatiënt hoef je onder bepaalde voorwaarden niet meer te vermelden dat je kanker had. Kijk hier voor meer informatie over deze regeling.

Wat is het verschil tussen een gezondheidsverklaring en een medische keuring?
Een gezondheidsverklaring vul je zelf in. Er worden algemene vragen gesteld over je gezondheid. In een gezondheidsverklaring mogen geen vragen worden gesteld over ziektes of aandoeningen in je familie en over erfelijkheidsonderzoek.

Een medische keuring wordt gedaan door een onafhankelijk arts als de gezondheidsverklaring daartoe aanleiding geeft of als het verzekerde bedrag boven de vragengrens ligt. Voor de keuring moet de verzekeraar je vertellen welke arts de keuring zal uitvoeren en wat deze precies gaat doen. Je mag zelf ook een arts uitzoeken. Voorwaarde hierbij is dat het niet je eigen (huis)arts is. Als je zelf een arts inschakelt, moet deze zich wel goed informeren over de inhoudelijke eisen die de verzekeraar aan de keuring stelt. De hoogte van het te verzekeren bedrag bepaalt vaak welke aanvullende vragen worden gesteld en waarop wordt gekeurd.

Als ik bij de gezondheidsverklaring invul dat ik kanker heb gehad, wat kan de verzekeraar hiermee doen?
De verzekeraar zal met een medische machtiging gerichte aanvullende informatie opvragen bij de behandelende artsen. Ze willen antwoord op vragen als: wat was de diagnose, welk stadium betrof de ziekte, welke behandelingen zijn ingezet met welk resultaat, hoe was het beloop en wanneer was de laatste controle. Dit is nog geen medische keuring, maar een aanvulling op de gezondheidsverklaring. Dit traject duurt vaak lang. Het is aan te raden om zelf je behandelend arts te waarschuwen dat er vanuit de verzekeraar aanvullende vragen gesteld gaan worden.

Mocht je hebben ingevuld dat je kanker hebt gehad en je blijkt gebruik te kunnen maken van de schone lei-regeling, dan mogen verzekeraars jouw verleden met kanker niet meewegen in hun besluit. Lees hier wat de schone lei-regeling inhoudt.

Welke medische vragen mogen verzekeraars stellen?
Verzekeraars mogen niet zomaar iemand keuren. Ze mogen ook niet alles vragen, omdat sommige zaken privacygevoelig zijn. Verder moeten de vragen en de medische keuring zo gericht mogelijk zijn. De verzekeraar mag je niet onderzoeken op iets wat voor de beoordeling van het risico niet nodig is. Deze regels of ‘beperkingen’ staan in de Wet op de medische keuringen. Die beperkingen gelden voor verzekeringen onder een bepaald bedrag. Dat bedrag noemen we ‘de vragengrens’. Lees meer over de vragengrens door in het menu links op 'Vragengrens' te klikken.

Waarom moet ik alle vragen eerlijk beantwoorden?
Als je verzwijgt dat je kanker of een andere ziekte of aandoening hebt (gehad), kan dit betekenen dat de verzekeraar niets uitkeert na je overlijden. Zo kunnen nabestaanden onverwacht in financiële problemen komen. Als je in aanmerking komt voor de schone lei-regeling hoef je niet te vermelden dat je kanker hebt gehad. Andere klachten moet je wel altijd melden.

Moet ik mijn volledig medisch dossier in laten zien?
Nee, een verzekeraar kan alleen medische informatie opvragen bij jouw huisarts of behandelend arts, als je daarvoor schriftelijke toestemming geeft. Geef de verzekeraar alleen toestemming voor informatie over de aandoening waarover hij meer wil weten. Noteer dit op de volmacht die je geeft. Voorkom zo dat jouw gehele medische dossier in handen van de verzekeraar valt.

Wat doet de verzekeraar met de informatie die ik geef?
Een verzekeraar mag de informatie die je geeft alleen gebruiken voor die specifieke aanvraag. Als je bij dezelfde verzekeraar andere verzekeringen hebt of wilt aanvragen, mag die informatie niet daarvoor worden gebruikt. Jouw informatie mag ook nooit worden gebruikt voor familieleden en andersom. De verzekeraar mag de informatie wel gebruiken voor de aanvraag van een andere overlijdensrisicoverzekering bij dezelfde verzekeraar.

Verzekeraars moeten je informeren hoe ze omgaan met jouw gegevens en voor welke doelen ze die gegevens gebruiken. Je gegevens mogen bovendien maar een bepaalde periode bewaard worden. Meer informatie hierover vind je op www.vanatotzekerheid.nl.

Wat gebeurt er met mijn ingevulde gezondheidsverklaring?
De vragenlijst wordt eerst bekeken door een medisch adviseur. Hij of zij adviseert de verzekeraar of er sprake is van een hoger overlijdensrisico dan gemiddeld. Vervolgens besluit de verzekeraar of je onder de algemene voorwaarden verzekerd kan worden of onder andere voorwaarden, zoals met een premieverhoging.

Wat zijn mijn rechten bij medische beoordeling?
Je hebt het recht om als eerste te horen wat de uitkomst is van de medische beoordeling. Dit heet het ’recht op eerste kennisneming’. Als je gebruik wil maken van dit recht, moet je dat bij je aanvraag melden.

Mag ik de medisch adviseur verbieden het oordeel aan de verzekeraar door te sturen?
Ja, je mag gebruikmaken van het blokkeringsrecht. Hiermee mag je de medisch adviseur verbieden zijn oordeel aan de verzekeraar door te sturen. Op deze manier kun je een officiële afwijzing van de verzekering voorkomen. Je kunt dan de aanvraag intrekken en bijvoorbeeld een nieuwe aanvraag indienen bij een andere verzekeraar. Dit is heel belangrijk, omdat je bij het aanvragen van andere verzekeringen in de problemen kunt komen. Verzekeraars vragen je namelijk altijd of je eerder wel eens bent afgewezen voor een verzekering. Die vraag moet je eerlijk beantwoorden. Ben je al een keer afgewezen, dan is de kans groter dat een andere verzekeraar dat ook doet.

Is de medisch adviseur verplicht om toelichting te geven bij een afwijkend advies?
Ja, bij een voorstel tot premieverhoging of afwijzing als gevolg van een afwijkend medisch advies is de medisch adviseur verplicht om de reden schriftelijk uit te leggen in duidelijke en begrijpelijke taal. Vraag eventueel om herziening van dit besluit en lever daar aanvullende argumenten voor aan. Een reden kan bijvoorbeeld zijn dat je preventief bent geopereerd. Als je preventief bent geopereerd en er geen kwaadaardige cellen zijn gevonden, is een verzekering tegen normale premie en voorwaarden mogelijk.

Zijn er tips om de kans op een overlijdensrisicoverzekering te vergroten?
Je hebt een paar mogelijkheden, maar de belangrijkste tip is: begin op tijd. Regel eerst de hypotheek en overlijdensrisicoverzekering en ga daarna op zoek naar je droomhuis. En lees de andere tips op deze website.

Kan ik een overlijdensrisicoverzekering aanvragen als ik nog in behandeling ben?
Nee, als je nog wordt behandeld heeft het geen zin om het aanvraagtraject te starten. De reden is dat de definitieve uitkomst van de behandeling nog niet vast staat. Gelukkig gaat de medische wetenschap sterk vooruit en kunnen steeds meer mensen genezen van kanker. Maar iedereen is anders, hierdoor weten we dat mensen verschillend reageren op behandelingen. Er worden percentages genoemd over de genezingskans, maar dat zijn gemiddelden. Dit geeft een houvast, maar dat is niet definitief en hoeft niet op jouw situatie van toepassing te zijn.

Vragen over predictiemodel borstkanker

Wat is het predictiemodel borstkanker?
Als je bij je aanvraag voor een overlijdensrisicoverzekering (ORV) hebt moeten melden dat je borstkanker hebt of hebt gehad, kunnen medisch adviseurs het predictiemodel gebruiken bij het beoordelen van die verzekeringsaanvraag. Het predictiemodel schat de extra kans in om te overlijden binnen 10 jaar na een borstkankerdiagnose, vergeleken met de algemene Nederlandse bevolking. Er wordt hierbij rekening gehouden met verschillende patiënt-, tumor- en behandelkarakteristieken die invloed kunnen hebben op het overlijdensrisico. Daarnaast wordt er rekening gehouden met het aantal jaren na de diagnose dat een patiënt heeft overleefd. Dit laatste is belangrijk, omdat het extra risico afneemt naarmate de jaren verstrijken. Het model geeft een risico-inschatting voor overleving tot 10 jaar na de diagnose. Het model zegt dus niets over langer dan 10 jaar na de diagnose.

Wat zijn de gevolgen van het predictiemodel voor (ex-)borstkankerpatiënten?
Dit nieuwe model is opgebouwd uit en groot aantal variabelen en gebruikt data uit de Nederlandse kankerregistratie. De medisch adviseur kan daarmee zijn of haar advies zo goed mogelijk laten aansluiten bij de persoonlijke situatie van de aanvrager. Ook de hoge kwaliteit van de Nederlandse kankerzorg wordt meegenomen in het advies. Dat kan leiden tot een betere verzekerbaarheid van mensen die voor borstkanker behandeld zijn.

Kan het model ook leiden tot hogere premies?
Ja, doordat het model risico’s preciezer kan inschatten, bestaat de kans dat sommige mensen een wat hogere premie moeten betalen. Hier staat wel tegenover dat met het toepassen van het model meer ex-borstkankerpatiënten verzekerbaar worden. Uit de praktijktoets (400 beoordelingen) blijkt dat meer mensen een (eenmalige) hogere premie betalen dan ze nu doen. Voor wie dat precies is weten we op dit moment niet. Dit komt deels doordat de premieverschillen tussen de verschillende verzekeraars zo groot zijn.

Gebruiken alle verzekeraars dit model?
Verzekeraars hebben vaak ook eigen beleidsregels om het risico te bepalen. Waar de uitkomst van het predictiemodel en de eigen beleidsregels van elkaar verschilt, zullen verzekeraars over het algemeen de voor de verzekeringnemer meest gunstige uitkomst gebruiken.

Vragen over erfelijk risico en overlijdensrisicoverzekering

Als kanker vaak voorkomt in je familie of je door erfelijkheid een verhoogd risico hebt op het krijgen van kanker zou het afsluiten van een overlijdensrisicoverzekering onder de vragengrens geen probleem moeten zijn. Dit geldt alleen als je geen kanker en gezondheidsklachten hebt. Voor persoonlijk advies kun je contact opnemen met Oncogen.

Moet ik een preventieve operatie vermelden op de gezondheidsverklaring bij mijn aanvraag?
In de gezondheidsverklaring staat expliciet vermeld dat je preventieve operaties vanwege een erfelijke belasting niet hoeft op te geven (mits je nog geen klachten hebt die met de erfelijke belasting te maken hebben). Dit geldt dus ook voor het preventief verwijderen van borsten bij erfelijk verhoogd risico op borstkanker.

Vragen over de vragengrens

Wat is de vragengrens?
De verzekeraar mag vragen stellen over jouw gezondheid. De vragen die de verzekeraar mag stellen zijn afhankelijk van het verzekerde bedrag. Ze mogen ook niet alles vragen, omdat sommige zaken privacygevoelig zijn. Verder moeten de vragen en de medische keuring zo gericht mogelijk zijn. De verzekeraar mag je niet onderzoeken op iets wat voor de beoordeling van het risico niet nodig is. Deze regels of ‘beperkingen’ staan in de Wet op de medische keuringen. Die beperkingen gelden voor verzekeringen onder een bepaald bedrag. Dat bedrag noemen we ‘de vragengrens’. Onder de vragengrens mogen geen vragen gesteld worden over erfelijke aanleg voor kanker. De actuele vragengrens vind je hier.

Als ik een verzekering aanvraag voor een bedrag dat gelijk is aan de vragengrens, welke regels gelden dan?
Dan zijn de regels voor onder de vragengrens van toepassing.

Welke vragen mag de verzekeraar wel stellen onder de vragengrens? niet
Als je klachten hebt die horen bij een erfelijke aandoening, moet je die melden. Behandelingen die te maken hebben met een voorstadium van kanker moet je ook melden. De verzekeraar mag vragen om een extra medisch onderzoek of een medische keuring. Dit is alleen toegestaan als de keuring of onderzoek betrekking heeft op klachten, afwijkingen, ziekten of aandoeningen die door jou in de gezondheidsverklaring zijn gemeld.

Welke vragen mag de verzekeraar niet stellen onder de vragengrens?
Er mogen in de gezondheidsverklaring geen vragen over erfelijkheid aan jou of je familieleden worden gesteld. Er mag dus ook niet gevraagd worden of je erfelijkheidsonderzoek hebt laten doen. Er mag niet worden gevraagd naar kanker in je familie, naar preventief onderzoek of periodieke controles om kanker vroegtijdig te ontdekken (onder familie wordt verstaan directe familie zoals ouders, kinderen, broers en zussen).

Welke vragen mag de verzekeraar wel stellen boven de vragengrens?
De resultaten van jouw erfelijkheidsonderzoek en die van je familieleden moeten worden gemeld als de verzekeraar daarnaar vraagt. Bestaande gezondheidsklachten die horen bij die erfelijke aandoening waarvoor men zich heeft laten testen, moeten ook worden gemeld. De verzekeringsmaatschappij mag dan ook vragen naar de gezondheid van familieleden en/of naar de oorzaak van het overlijden van familieleden (onder familie wordt directe familie verstaan, zoals ouders, kinderen, broers en zussen). De verzekeraar mag ook vragen om een extra medisch onderzoek of een medische keuring. Deze mag alleen betrekking hebben op klachten, afwijkingen, ziekten of aandoeningen die door jou in de gezondheidsverklaring zijn gemeld.

Welke vragen mag de verzekeraar niet stellen boven de vragengrens?
De verzekeraar mag niet vragen om voor de verzekering een erfelijkheidsonderzoek te laten uitvoeren. Daarnaast mag de verzekeraar geen gegevens van andere soorten verzekeringen gebruiken zonder jouw toestemming. Er mogen bijvoorbeeld geen zorgverzekeringsgegevens gebruikt worden voor een levensverzekering.

Moet ik informatie geven over erfelijke belasting?
Nee, dit hoeft niet altijd. Bij een aanvraag voor een verzekerd bedrag onder de vragengrens hoef je een verzekeraar niet te vertellen wat het resultaat was van een erfelijkheidsonderzoek bij jezelf of je familieleden. In Nederland mag een verzekeraar je niet vragen om een dergelijk onderzoek te ondergaan voor het afsluiten van een verzekering. Als je al gezondheidsklachten hebt, dien je dit wel te vermelden.

Preventieve operaties en controles, zoals een preventieve borstverwijdering of een preventieve colposcopie (kijkonderzoek van de darm), hoef je ook niet meer te vermelden.

Wat moet ik doen als bij het erfelijkheidsonderzoek al wel symptomen gezien zijn van een erfelijke ziekte, maar ik nog geen klachten heb?
Alleen als je specialist de symptomen ziet als duidelijke kenmerken van de erfelijke ziekte, moet je deze symptomen melden aan de verzekeraar. Dit moet ook als je verder nog geen klachten hebt. Overleg dit met jouw specialist.