Als je kanker krijgt, word je in sneltreinvaart geconfronteerd met veel zaken, één daarvan is je werk. Er bestaat allerlei handige informatie over kanker en werk. Maar het kan een hele kunst zijn om dit te vinden. Bijvoorbeeld informatie over je rechten en plichten, het UWV en kanker of over het praten met je bedrijfsarts.

Kanker en werk: feiten en cijfers

Doordat de bevolking vergrijst, zijn er steeds meer mensen met kanker. Maar er zijn ook betere behandelingen, waardoor steeds minder mensen eraan overlijden. Van alle mensen die werken, krijgen er elk jaar ongeveer 45.000 te horen dat ze kanker hebben. Omdat we tot een hogere leeftijd blijven werken, zal dat aantal gaan stijgen. Kortom: steeds meer werkende mensen krijgen kanker. En steeds meer werken door of gaan zo snel mogelijk weer aan de slag.

Mensen met kanker worden minder makkelijk aangenomen bij het solliciteren dan bijvoorbeeld mensen met astma, diabetes of ADHD. NFK vindt dat dit anders moet.

Hoeveel werknemers krijgen elk jaar de diagnose kanker? Waar hebben werknemers last van als ze weer aan het werk gaan? En veranderen hun werkzaamheden na de diagnose? Op deze en meer vragen vind je in onderstaand factsheet (feitenlijst met infographics) antwoord.

Chronisch ziek en werk

Wat bepaalt eigenlijk het werkvermogen: je ziekte of hoe je je voelt? En tegen wat voor belemmeringen loop je aan als je (weer) aan het werk gaat? Antwoorden hierop zijn in onderstaand factsheet opgenomen.

Websites

UWV en kanker

Op de website van het UWV vind je heel veel informatie, zowel voor werknemers als werkgevers, over wat te doen bij ziekte.

Informatie over het Nederlandse sociale stelser

In het dossier "Sociale zekerheid in Nederland" staat informatie over het sociale stelsel dat in Nederland geldt. Je leest er over sociale voorzieningen en sociale verzekeringen.

Omgaan met medewerkers die thuis mantelzorg verlenen

Op www.werkenmantelzorg.nl zijn allerlei tips voor werkgevers, werknemers en collega’s te vinden, over hoe zij om kunnen gaan met medewerkers die thuis mantelzorg verlenen. Bijvoorbeeld aan een zieke partner, kind, familielid, buurtgenoot of kennis.

Handige artikelen over kanker en werk

Publieksversie van de ProfielAcceptatie-schaal

De Start Foundation heeft onderzocht hoe werkgevers worden beïnvloed door bijzondere kenmerken van (mogelijke) werknemers. Bijvoorbeeld op het gebied van chronische ziekten, andere arbeidsbeperkingen of een belast verleden. De resultaten van het onderzoek staan in de ProfielAcceptatie-schaal.

Artikelen over reïntegratie na kanker

Terug naar de werkvloer, reïntegratie bij kanker. Werkgevers denken te vaak dat iemand met kanker niet meer op het werk terugkomt. Ten onrechte - want kanker wordt steeds meer een chronische ziekte. In dit artikel lees je over drempels om weer aan het werk te gaan, over het belang van goede communicatie en meer.

Met kanker mag je best doorwerken! In dit artikel staan allerlei tips voor werkgevers en arboprofessionals, over hoe zij de begeleiding van medewerkers met kanker vorm kunnen geven.

Proces kanker en werk. Kanker verloopt in verschillende fasen. Eerst krijg je de diagnose, dan een behandeling, en tenslotte nazorg. En dan nog de laatste fase, waarin je de gevolgen van dit alles ervaart. Ook op je werk doorloop je dan fasen. Die staan allemaal in dit handige overzicht.

Factsheet borstkanker en werk. In dit factsheet vind je een aantal cijfers van de Borstkankervereniging Nederland.

Feiten en cijfers werken en kanker (I) en feiten en cijfers over werken en kanker (II) verschenen in B, het blad van Borstkankervereniging Nederland.

Blauwdruk kanker en werk, met bijbehorend achtergronddocument. Dit is een leidraad voor professionals die jou als werknemer met kanker begeleiden. Bijvoorbeeld (bedrijfs)artsen, medische professionals en arboprofessionals. De leidraad is opgebouwd aan de hand van de verschillende fasen in het ziekteproces die je meemaakt als je kanker hebt. Per fase staat beschreven welke gevolgen dit heeft voor je werk of werkhervatting, en hoe de verschillende professionals daarmee om kunnen gaan.

Publicaties

Zomereditie Jij 2014‘ Jij’ is een uitgave van NFK. Dit nummer gaat over meedoen, over in de maatschappij actief zijn en blijven, ook als je kanker hebt. Bijvoorbeeld door te werken.

Werken na kanker. Dit boek is geschreven voor mensen die zelf kanker hebben, maar het is ook heel goed bruikbaar voor werkgevers, collega’s of bedrijfsartsen. Het geeft concrete tips en voorbeelden over kanker en werk.

Werk en werkhervatting bij kankerpatiënten. Een artikel met cijfers over het aantal mensen dat het jaarlijks treft en inzicht in de belangrijke aspecten die een rol spelen bij werk en werkhervatting bij kanker.

Werkhervatting na kanker. Dit is een speciaal themanummer voor bedrijfs- en verzekeringsartsen. Maar ook voor werkgevers is het interessant. Er staan bijvoorbeeld artikelen over voorspellende of belemmerende factoren bij werkhervatting in.

Zelfstandig & ziek. Dit artikel verscheen in het tijdschrift ‘Kracht’, van KWF Kankerbestrijding. Het gaat over wat er gebeurt als je zelfstandig ondernemer bent en kanker krijgt.

Rechten en plichten kanker en werk

Informatie over jouw rechten en plichten

De Denkhulp Werk en Chronisch ziek geeft je nuttige informatie over je rechten en plichten. En ook over mogelijke keuzes voor mensen met een chronische aandoening, die in loondienst werken en zich langdurig ziek melden. Daarnaast geeft de Denkhulp inzicht in de gevolgen die verschillende scenario’s kunnen hebben op je inkomen.

Kanker en inkomen

Als je door kanker niet meer kunt werken, heeft dat meestal ook gevolgen voor je inkomen. Het is goed om daarop voorbereid te zijn. De Inkomensrisicoscan helpt je daarbij. In enkele korte stappen kun je de gevolgen van arbeidsongeschiktheid en werkloosheid bekijken. En je krijgt via e-mail een gratis rapport van jouw persoonlijke situatie.

Hoe vertel je op je werk dat je kanker hebt?

Het is niet altijd makkelijk om op je werk te vertellen dat je kanker hebt. Want hoe vertel je zoiets eigenlijk? En tegen wie? En wat voor reacties kun je verwachten? Als je bij dit soort onzekerheden wel een steuntje in de rug kunt gebruiken, is er de gratis e-learning 'Effectief communiceren op je werk'. Hierin krijg je inzichten en tips, door middel van oefeningen, korte stukjes informatie en video’s.

Bedrijfsarts en kanker

Als je werkt en kanker krijgt, is één van de mensen met wie je te maken krijgt de bedrijfsarts. Het is dan van belang dat hij of zij weet wat zijn of haar rol is wanneer jij tijdelijk afwezig bent of aangepast werk gaat doen. Om daar zorg voor te dragen, kun je vast enkele praktijkvoorbeelden geven.

Richtlijn Kanker en werk

Je kunt je bedrijfsarts wijzen op de richtlijn Kanker en werk voor het handelen van de bedrijfsarts bij behoud van en terugkeer naar werk.

Patiëntenversie Richtlijn Zieken en Werk

Werk(zoek)enden met een chronische aandoening kunnen goed geïnformeerd de regie nemen in hun gesprekken met bedrijfs- en verzekeringsartsen met de patiëntenversie Richtlijn Zieken en Werk.

BACO

Tenslotte kun je je richten tot de Bedrijfsartsconsulenten oncologie (BACO). Dit zijn bedrijfsartsen die gespecialiseerd zijn in kanker en werk. Soms zijn deze artsen werkzaam in een polikliniek. Dan kun je ze rechtstreeks bezoeken. Maar ze kunnen ook worden ingezet via de leden van de Groep Werk & Kanker.

Kanker en UWV

Als je (deels) arbeidsongeschikt bent geworden, kun je een uitkering aanvragen bij het UWV. Dan volgt er eerst een keuring om te bepalen hoeveel je nog kunt werken. Voor sommige soorten kanker bestaat een keuringsprotocol. Dat zorgt ervoor dat de keuring zo objectief mogelijk verloopt. Zo is er voor mensen met borstkanker het ‘VG protocol Borstkanker’ en voor mensen met darmkanker het ‘VG protocol Darmkanker’. De verzekeringsarts hanteert deze bij de beoordeling.

Werkhervatting en reïntegratie na kanker

Er is bijna geen onderzoek gedaan naar hoe (ex-)kankerpatiënten het beste weer aan het werk kunnen gaan. Maar het lijkt erop dat het goed werkt om dit stapsgewijs aan te pakken. Met concrete doelen, zodat je daarmee kunt meten hoe het gaat. Het is belangrijk om daar een gesprek met je werkgever over te hebben. Als je aangeeft wat je wel en niet kunt, kunnen jullie samen bepalen wanneer je weer aan het werk gaat. En voor eventuele aanpassingen aan je werk of werkplek kan de bedrijfsarts geraadpleegd worden. Als jij toestemming geeft, kan de bedrijfsarts ook informatie over je behandeling en behandelduur opvragen bij je arts of verpleegkundige.

Plan A en plan B

En dan: het moment is aangebroken, je gaat weer aan het werk. Hoe pak je dat aan? Hoe weet je wanneer je over je eigen grenzen heen gaat, of juist een steuntje in de rug kunt gebruiken? Om hierachter te komen, kun je samen met je werkgever een opbouwschema maken. Dat bestaat uit een plan A en een plan B. Plan A is ambitieus, de uren en taken worden daar snel opgebouwd. Plan B kent juist een veel lager tempo. Het doel is dat de uren- en takenopbouw niet sneller gaat dan Plan A, maar ook niet langzamer dan Plan B.

Werkkracht bij kanker

Door de huidige situatie regelmatig even naast onderstaand schema te houden, kun je zien of je niet te hard van stapel loopt of misschien juist wat extra aanmoediging nodig hebt.

Wil je meer lezen over dit onderwerp? Kijk dan eens in het kenniscentrum van de Groep Werk en Kanker, dit zijn gespecialiseerde bureaus die zowel werkgever als werknemer ondersteunen. Zij heb onder andere onderstaand stappenplan ontwikkeld (klik op de afbeelding om deze te vergroten).

Ondersteuningswijzer Nivel

Heb je een chronische lichamelijke aandoening en behoefte aan ondersteuning bij werk?

Op de website Beter Werken vind je een online cursus die bij je past.

Herstel en revalidatie na kanker

NFK biedt je hier een overzicht van mogelijke begeleiding en advies in het herstel- en revalidatieproces.

Bewegen en kanker

  • Onco-move - Bewegen tijdens chemotherapie individueel programma onder begeleiding
  • Tegenkracht - Stichting Kanker en Sport sportfaciliteiten en begeleiding, ook voorafgaand aan de behandeling.

Fysiotherapie en kanker

  • FyNeOn - Netwerk van fysiotherapeuten, gespecialiseerd in kanker (Noord-Brabant, Noord Limburg)

Werkgerelateerd

  • Arbeidsrevalidatie Reade Amsterdam werkgerichte revalidatie voor mensen met kanker, met als doel werkbehoud. De begeleiding is op basis van verwijzing door huis- of bedrijfsarts
  • De Werkscan geeft direct inzicht in werkvermogen. De Werkscan is een online vragenlijst over werk, werkplezier en carrièrewensen. Het invullen kost circa 10 minuten.

Vermoeidheid en kanker

Psychoscociaal

  • Helen Dowling Instituut psychosociale begeleiding bij kanker. De zorg valt onder de zorgverzekeringswet (basisverzekering)

Werknemershandleiding

Per fase in het ziekteproces geeft de handleiding inzicht in waar uw medewerker mee te maken krijgt. Het biedt uw medewerker een handleiding om zelf de regie te kunnen nemen in het ziekte- en re-integratieproces.

Late gevolgen van kanker en de invloed daarvan op werk

De behandelmogelijkheden voor kanker worden continu doorontwikkeld en de overlevingskansen zijn fors toegenomen de afgelopen 50 jaar. Daardoor leven mensen met kanker steeds langer en worden de gevolgen van (kanker)behandeling beter zichtbaar. Sommige van deze gevolgen zijn direct merkbaar en gaan na verloop van tijd weer over. Andere worden pas jaren later merkbaar, deze gevolgen noemen we de 'late gevolgen' van kanker.

Wat zijn late gevolgen?

Er zijn verschillende soorten 'late gevolgen'. In eerste instantie denk je misschien aan de fysieke consequenties, zoals vermoeidheid. Maar kanker heeft vaak net zo goed psychische, sociale en maatschappelijke gevolgen. Deze 'late gevolgen' kunnen ook van invloed zijn op je werk.

Veel mensen die kanker hebben gehad krijgen later nog last van deze 'late gevolgen' van (de behandeling van) kanker. Door naasten wordt er veel begrip ervaren. Leidinggevenden, werkgevers en collega's krijgen helaas een onvoldoende op het rapport. Lees alle feiten en cijfers over de late gevolgen van kanker en invloed daarvan op het werk in onderstaande factsheet.

Er zijn verschillende soorten 'late gevolgen'. In eerste instantie denk je misschien aan de fysieke consequenties, zoals vermoeidheid. Maar kanker heeft vaak net zo goed psychische, sociale en maatschappelijke gevolgen. Deze 'late gevolgen' kunnen ook van invloed zijn op je werk.

Niet iedereen die kanker heeft gehad, krijgt te maken met deze gevolgen. Toch blijkt uit onderzoek van NFK dat meer dan de helft (65%) van de ondervraagden ‘late gevolgen’ ervaart.

Top 5 ‘late gevolgen’

  1. Vermoeidheid (68%)
  2. Verminderde lichamelijke conditie (54%)
  3. Seksuele problemen (44%)
  4. Concentratieproblemen (40%)
  5. Geheugenproblemen (37%)

Top 5 'late gevolgen' bij beperking(en) op het werk

Percentages van mensen die veel beperking ervaren op het gebied van werk door 'late gevolgen'.

  1. Vermoeidheid (88%)
  2. Verminderde lichamelijke conditie (69%)
  3. Concentratieproblemen(63%)
  4. Geheugenproblemen (57%)
  5. Neuropathie (zenuwpijn, 33%)

Late gevolgen op de werkvloer

Vermoeidheid, een slechte lichamelijke conditie, concentratie- en geheugenproblemen kunnen je parten spelen wanneer je aan het werk bent of gaat.

‘Stel je verwachtingen bij, ga uit van wat je wel kunt.’

Zowel voor de werkgever als voor de werknemer is de periode na kanker aftasten. Omdat je omgeving je na een poos ziet als ‘beter’, kun je stuiten op onbegrip. Ook op je werk: ‘Je bent toch weer beter?’ Of: ‘Maar je ziet er toch goed uit?’. Goedbedoelde, maar soms ook pijnlijke opmerkingen waar veel (ex-)kankerpatiënten mee te maken krijgen. Terwijl de werkgever vaak niet weet hoe met een werknemer met ‘late gevolgen’ moet worden omgegaan - is het voor de werknemer soms zo dat deze zich onbegrepen voelt: 'Onbegrip van collega's of je werkgever kan komen door onwetendheid. Ga in gesprek!'

Begrip voor late gevolgen van werkgevers, collega’s en leidinggevenden

Over het algemeen ervaren (ex-)kankerpatiënten veel begrip van hun omgeving (partner, zorgverleners, familie en vrienden). Uit onderzoek onder de panelleden (> 35.000) van Doneerjeervaring.nl blijkt dat dit op de werkvloer anders is. Maar liefst 57% van de respondenten voelt onbegrip van collega’s, leidinggevenden en werkgevers voor 'late gevolgen'. Dit kan zorgen voor meer emotionele klachten, zoals angst, stress en depressieve gevoelens. Ook leidt het er vaak toe dat er minder over de 'late gevolgen'van kanker met collega’s gepraat wordt.

Ex-borstkankerpatiënte Anjo Bloemen:

'Beslis niet voor de ander maar ga in gesprek'

Uit het onderzoek onder patiëntenpanel Doneerjeervaring.nl blijkt ook dat 25% niet weet hoe zij met dit onbegrip moet omgaan, tegenover 9% van de groep die wél begrip ervaart.

Als je het gevoel hebt dat je collega, leidinggevende en/of werkgever geen of weinig begrip voor jouw situatie heeft, dan is het belangrijk om goed na te gaan wat voor effect dit op je heeft. Blijf praten over wat er anders is ten opzichte van de situatie vóórdat je kanker had. Als je na zes uur werken doodmoe bent, terwijl je eerst met gemak acht of meer uur werkte, heb je er niets aan als je toch langer doorgaat omdat je het gevoel hebt dat je toch niet begrepen wordt. Het kan ook handig zijn om hier met je bedrijfsarts over te praten. Als je collega’s en leidinggevenden van de bedrijfsarts over jouw klachten te horen krijgen, kan het gebeuren dat ze het serieuzer nemen en meer begrip tonen. En dat kan er dan weer voor zorgen dat het voor jou makkelijker wordt om erover te praten.

Omgaan met late gevolgen

Tijdens de behandeling van kanker ben je waarschijnlijk nog niet zo bezig met veel van de eerder genoemde gevolgen. En tegen de tijd dat ze de kop op steken, heb je al veel minder contact met je arts dan voorheen. Ook is de oorzaak niet altijd duidelijk vast te stellen - dat vermoeidheid bij veel ex-kankerpatiënten voorkomt, betekent niet dat dit bij jou per definitie ook het geval is. Misschien denk je dat het gewoon de tijd van het jaar is, of die lastige opdracht op je werk. Op deze manier blijven veel 'late gevolgen' lang onzichtbaar - en daarmee onbehandeld.

'Je hoeft het niet alleen te doen. Je moet er wel zelf over beginnen.'

Het is heel normaal om psychische gevolgen te ervaren. Juist nadat je klaar bent met alle behandelingen en je leven weer in rustiger vaarwater terecht komt, is er plaats voor allerlei emoties. Ook hierbij helpt het om er met anderen over te praten. Of je zoekt ontspanning in lichaamsbeweging, sport of andere hobby’s. Je kunt ook met een maatschappelijk werker of psycholoog praten. Deze kan je helpen om alles op een goede manier te verwerken.

De manier waarop werk beïnvloed wordt door late gevolgen

Van de ex-kankerpatiënten die vermoeidheid ervaren, geeft meer dan de helft aan dat dit hen beperkt op hun werk. Bijvoorbeeld omdat ze vaker pauze moeten nemen, een lager werktempo hebben dan voorheen of parttime moeten gaan werken. Bij zwaarder lichamelijk werk speelt vermoeidheid vaak, samen met een verminderde lichamelijke conditie, een rol. Maar ook bij een kantoorbaan kan vermoeidheid je parten spelen, zeker als het samen gaat met geheugen- of concentratieproblemen. Deze laatste hebben daarnaast invloed op werk waarbij grote precisie vereist is, zoals bij de kwaliteitscontrole van producten. En als je voor je werk veel moet autorijden, kan het zelfs gevaarlijk zijn om dit te doen als je last hebt van vermoeidheid of concentratieproblemen.

Ook psychische gevolgen kunnen invloed hebben op je werk. Als je niet goed in je vel zit en last hebt van emotionele klachten, kun je je vaak minder goed concentreren op je werk. En als je merkt dat je collega’s, leidinggevende en/of werkgever geen of weinig begrip voor je situatie tonen, werkt dat misschien demotiverend.

Als je merkt dat je geen werk kunt vinden dat aansluit bij wat je wilt of kunt doen, dan kun je je wenden tot bureaus die in kanker en werk gespecialiseerd zijn. NFK (de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties) werkt onder andere samen met Stap.nu, Do Some Good en Re-turn.

Aan het werk blijven of stoppen

Kun en blijf je werken of stop je (tijdelijk)? Regel het in ieder geval in goed overleg met collega's en werkgever. Of maak een plan als je zelfstandig ondernemer ben.

'Verstop het niet, als je het bespreekbaar maakt is er veel mogelijk.'

Vijf tips

1. Vertel het aan collega’s

Informeer je werkgever, leidinggevende en collega’s op het werk over je 'late gevolgen'. Als ze er eenmaal van op de hoogte zijn, kunnen ze ook een vangnet voor je zijn tijdens je werk.

2. Maak afspraken met werkgever

Als je je werk kunt blijven doen, dan is het belangrijk om goed met je werkgever over je werk te overleggen. Als je oude werk geen optie is, bijvoorbeeld omdat het lichamelijk te zwaar is, pas je misschien wel een andere functie bij dezelfde werkgever. Maar het is denkbaar dat ook dit niet mogelijk is of dat je zelf graag iets anders wilt doen. Dan is het zaak om goed na te denken over wat je wel en niet kunt, voor je gaat solliciteren.

3. Houd regelmatig contact met collega’s en werkgever

Stop je tijdelijk met werken? Als je met je collega’s of werkgever in gesprek blijft, zijn beide partijen goed op de hoogte van alle ontwikkelingen. Je blijft zo ook zelf binding houden met je werk. Niet iedereen zal even goed met jou en je ziekte om kunnen gaan. Daar kom je vanzelf achter. Soms kunnen mensen, van wie je het niet verwacht, je enorm verrassen. Of je terugkeer op het werk evenwichtig verloopt, hangt natuurlijk ook af van de sfeer waarin je werkt en van de mensen om je heen.

4. Stel grenzen wanneer je weer gaat werken

Begin je weer met werken, houd dan goed je eigen grenzen in de gaten. Anderen kunnen vaak niet goed inschatten wat je wel of niet aankunt. Het is belangrijk dat je dit zelf aangeeft. Bovendien word je na kanker niet altijd meer de oude.

'Ik ben een hele leuke nieuwe ik geworden, omdat ik heb leren accepteren dat ik niet meer de oude wordt.'

5. Snel weer fulltime aan de slag is niet zaligmakend

Als je weer te snel volledig aan de slag wilt, hoeft dit niet gunstig uit te pakken voor jou en je werkgever. Als alles achter de rug is, heb je echt tijd nodig om je leven weer in balans te krijgen. Gebruik de tijd die je krijgt daar ook voor.

Stel je vraag aan een ervaringsdeskundige

Heb je een vraag over kanker en werk? Stel je vraag aan iemand die zelf ook kanker heeft gehad. Vul het formulier in.

Heb je een vraag over kanker en werk? Stel hem hier