Patiëntenparticipatie in wetenschappelijk onderzoek is belangrijk en krijgt steeds meer aandacht van onderzoekers en subsidieverleners. In alle fases van wetenschappelijk onderzoek kan NFK vanuit het patiëntenperspectief betrokken worden.

Wat kan NFK bieden?

NFK werkt met ervaringsdeskundigen die hun eigen ziekteproces kunnen overstijgen en die zijn opgeleid om wetenschappelijk onderzoek te voorzien van advies. Alle ervaringsdeskundigen zijn vrijwilliger bij een patiëntenorganisatie en hebben daardoor contact met meerdere lotgenoten. Zij kunnen daardoor meer inbrengen dan een patiënt die zonder deze kennis zijn of haar eigen ervaring inbrengt.

  • Tijdens de voorbereidingsfase kan NFK meedenken over mogelijk relevante onderzoeksvragen / relevante eindpunten;
  • Op het moment dat er een (concept) onderzoeksaanvraag ligt, kan NFK deze voorzien van advies;
  • Ook kan NFK een patiënteninformatiefolder (PIF) beoordelen op leesbaarheid, compleetheid en begrijpelijkheid;
  • Via kanker.nl en de bij NFK aangesloten patiëntenorganisaties kan het onderzoek worden verspreid voor de inclusie van patiënten (dit gebeurt dus niet via de kanalen van NFK);
  • Ook tijdens het onderzoek kan NFK adviseren (bij dataverzameling of -analyse);
  • Via de bij NFK aangesloten patiëntenorganisaties kunnen we een oproep doen voor deelname aan bijvoorbeeld een klankbordgroepen (dit is wel afhankelijk van de beschikbaarheid van vrijwilligers en interesse in het onderwerp);
  • Tijdens en na afloop van het onderzoek kan NFK helpen de (tussentijdse) resultaten van het onderzoek te verspreiden. Ook dit vindt plaats via de kanalen van de bij NFK aangesloten patiëntenorganisaties.

NFK kan betrokken zijn bij wetenschappelijk onderzoek indien de aanvraag een onderwerp betreft dat voor meer dan één specifieke patiëntenorganisatie relevant is. Als dit niet het geval is, dan wordt de werkwijze gevolgd van de betreffende patiëntenorganisatie.

Een overzicht van alle aangesloten patiëntenorganisatie kunt u hier vinden.

Welke criteria hanteert NFK?

Bij de beoordeling van een patiënteninformatiefolder (PIF) kijken we of de taal begrijpelijk is, of de essentiële informatie uit het onderzoeksvoorstel is opgenomen in de PIF en of de PIF goed leesbaar is (een schema helpt vaak).

Bij het geven van advies over onderzoeksaanvragen kijken we naar de volgende zaken:

  • Is de onderzoeksvraag relevant voor de doelgroep en voor de maatschappij?
  • Is het onderzoek haalbaar, wordt de inclusie van (voldoende) patiënten haalbaar geacht?
  • Hoe is het met de mogelijkheden voor implementatie van de resultaten, zijn de juiste partijen betrokken en worden de resultaten op een goede manier gedeeld?
  • Is de belasting voor de patiënt acceptabel? Zijn er nog tips te geven aan de onderzoeker(s)?
  • Is de onderzoeksopzet duidelijk beschreven?
  • Worden de patiëntenorganisaties / NFK op de juiste wijze genoemd in het voorstel? (Wanneer we als meer dan een steunende partij of adviserende partij worden opgenomen, dient de formulering altijd schriftelijk te worden goedgekeurd door de contactpersoon vanuit NFK/patiëntenorganisatie.)
  • Is er (voldoende) budget opgenomen voor patiëntenparticipatie? Voor de advisering over een onderzoeksvoorstel vragen we €500,-. Bij herindiening van een aanvraag die we al eerder hebben gezien en de PIF behorende bij een aanvraag die we al hebben gezien, is dit niet van toepassing.
  • In het geval van betrokkenheid na goedkeuring van het onderzoek (bijvoorbeeld klankbord- of adviesgroep) dienen de tijd- en reiskosten van patiëntvertegenwoordigers te worden vergoed. Voor de vergoeding hiervan kunt u het standpunt hierover van de Patiëntenfederatie Nederland als uitgangspunt nemen. Deze is te vinden op: https://www.patientenfederatie.nl/themas/patientenparticipatie/volgens-ons

Wat is de werkwijze?

Voor de advisering over onderzoeksaanvragen en patiënteninformatiefolders (PIFs) is onze werkwijze als volgt:

  1. Stuur een mail aan Kim Holtzer via: k.holtzer@nfk.nl. Indien het verzoek een advies betreft over een onderzoeksaanvraag of een PIF, zijn een Nederlandstalige lekensamenvatting (bij voorkeur volgens het SGF format: zie hier), en het onderzoeksvoorstel nodig om een goed advies te kunnen geven.
  2. Alle stukken die aan NFK gestuurd zijn worden vertrouwelijk behandeld.
  3. NFK wordt bij voorkeur in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken bij het onderzoek (bijvoorbeeld door middel van conceptvoorstellen in een vroeg stadium), maar uiterlijk 3 weken voor de deadline.
  4. Indien gewenst of nodig is er telefonisch overleg met de hoofdonderzoeker (projectleider en/of principal investigator) om te kunnen komen tot een goede advisering.
  5. NFK zorgt ervoor dat de vraag bij de juiste patiëntenorganisatie(s) terecht komt. Indien het onderzoek één specifieke patiëntenorganisatie betreft, wordt de werkwijze van de betreffende patiëntenorganisatie gevolgd. Deze kan afwijken van de hier beschreven werkwijze. Ook kan het zijn dat daar niet alle diensten worden aangeboden. Als de aanvraag voor meerdere patiëntenorganisaties relevant is of kan zijn, wordt de aanvraag verstuurd aan alle patiëntenorganisaties die onder NFK vallen.
  6. Als vertegenwoordigers van ten minste 2 patiëntenorganisaties de PIF of onderzoeksaanvraag kunnen voorzien van advies, wordt er een overleg gepland voor de bespreking van de gezamenlijke input. Als er minder dan 2 patiëntenorganisaties bereid worden gevonden, dan neemt NFK de aanvraag of PIF niet in behandeling;
  7. NFK verzamelt de adviezen van de ervaringsdeskundigen en legt die voor aan de onderzoekers (na ongeveer 4 weken). NFK brengt hiervoor een bedrag van €500,- in rekening aan de onderzoekers.
  8. De onderzoekers krijgen 2 weken de tijd om op dit advies te reageren, en het zo mogelijk te verwerken.
  9. Indien NFK van mening is dat onderzoek met soortgelijke doelstellingen al eerder is gedaan zullen onderzoekers daarop worden gewezen.
  10. Als de beoordelaars voldoende overtuigd zijn van het belang van het onderzoek en de veiligheid voor patiënten (zie het onderdeel “welke criteria hanteert NFK”), stuurt NFK een steunbrief toe.
  11. NFK wil graag worden geïnformeerd over hoe de onderzoeker het advies van NFK heeft verwerkt.
  12. De naam NFK of patiëntenorganisatie mag alleen worden vermeld op een onderzoeksaanvraag na schriftelijke toestemming.
  13. NFK maakt afspraken over wijze van vervolgcontact met de onderzoekers.

Meer informatie over patiëntenparticipatie in wetenschappelijk onderzoek