Tussen de 30.000 en 40.000 werknemers worden jaarlijks geconfronteerd met kanker. Het grootste deel van de werknemers wil zo snel mogelijk het werk weer hervatten.

Kanker en werkgever

Een kwart van de werknemers die herstelt krijgt uiteindelijk ontslag. NFK vindt dat dit anders moet. en heeft daarom deze website in het leven geroepen. Mensen met kanker worden minder makkelijk aangenomen bij het solliciteren dan bijvoorbeeld mensen met astma, diabetes of ADHD.

Wanneer je werknemer kanker krijgt betekent dit dat je als werkgever moet denken aan hoe je het beste samen verder wilt en kunt. Hoe kan je ervoor zorgen dat je werknemer aan het werk blíjft - of later weer aan het werk kan gaan? Op deze website is informatie te vinden die het zowel voor werknemers als werkgevers makkelijker maakt om met de situatie om te gaan.

Ervaringsdeskundige ambassadeurs van NFK geven workshops aan management, Personeel en Organisatie (P&O) of een andere afdeling. Met informatie over wet- en regelgeving, tips uit eigen ervaring en aandacht voor gesprekstechnieken. Zodat je daarna alle kennis in huis hebt en je medewerker op zijn of haar manier aan het werk kan blijven.

Tumorspecifieke brochures over kanker en werk

Tumorspecifieke brochures voor werkgevers over specifieke soorten kanker en werk

Borstkanker en werk

Keuring bij het UWV

Voor borstkanker bestaat het zogenaamde VG-protocol Borstkanker dat de verzekeringsarts hanteert bij zijn of haar beoordeling.

Borstkankervereniging Nederland

Borstkankervereniging Nederland verzorgt op verschillende manieren steun en contact aan mensen die te maken hebben of hebben gehad met borstkanker, aan mensen die gendrager zijn of lid zijn van een erfelijk belaste familie.

Longkanker en werk

Longkanker Nederland

Longkanker Nederland biedt persoonlijke steun, brengt lotgenoten met elkaar in contact, organiseert bijeenkomsten en behartigt de belangen voor longkankerpatiënten.

Melanoom en werk

Stichting Melanoom

Stichting Melanoom is de patiëntenorganisatie voor mensen met melanoom, oogmelanoom en andere vormen van huidkanker. De stichting biedt lotgenotencontact, verspreidt informatie, behartigt de belangen van kankerpatiënten en stimuleert (wetenschappelijk) onderzoek en onderwijs op het gebied van huidkanker.

Dikkedarmkanker en werk

Keuring bij het UWV

Ook voor darmkanker bestaat een protocol bij het UWV (het zogenaamde VG protocol Darmkanker) dat de verzekeringsarts hanteert bij de beoordeling.

Stichting voor Patiënten met Kanker aan het Spijsverteringskanaal

SPKS (Stichting voor Patiënten met Kanker aan het Spijsverteringskanaal) vraagt aandacht voor darmkanker en laat patiënten weten dat zij er niet alleen voor staan. Zo is er de mogelijkheid tot lotgenotencontact en biedt betrouwbare informatie met een verwijsgids.

Lymfklierkanker en werk

Hematon, patiëntenorganisatie voor bloedkanker, lymfklierkanker en stamceltransplantatie, wil patiënten en hun naasten ondersteunen die te maken hebben met een van deze vormen van kanker. Onder de verzamelnaam lymfklierkanker vallen zowel Hodgkin- als non-Hodgkinlymfomen.

Prostaatkanker en werk

De Prostaatkankerstichting (PKS) is de patiëntenorganisatie die lotgenotencontact biedt, voorlichting geeft en de belangen behartigt van prostaatkankerpatiënten en hun naasten.

Werkhervatting & reïntegratie na kanker

Er is nog weinig tot geen onderzoek gedaan naar welke methode van werkhervatting bij kanker het beste werkt. Op dit moment lijkt het stapsgewijs opbouwen van werk met concrete doelen het beste te werken. Waarbij je als werkgever en werknemer samen een opbouwschema opstelt dat uit een plan A en een plan B bestaat:

  • Plan A is ambitieus, waarin de uren redelijk snel worden opgebouwd. Plan B kent een lager tempo;
  • Het schema is ook inhoudelijk opbouwend
  • Het uitgangspunt is dat de urenopbouw niet sneller gaat dan plan A, maar ook niet langzamer dan plan B;
  • Dit maakt het mogelijk om te voorkomen dat er te hard van stapel wordt gelopen of juist een steun in de rug te bieden.

Vijf tips voor goede begeleiding

Goede begeleiding door de HR-professional of werkgever kan van essentiële meerwaarde zijn om te voorkomen dat de werknemer langer thuis blijft dan nodig. Hieronder (in het kort) 5 tips voor een goede begeleiding bij kanker. De tips zijn tot stand gekomen in samenwerking met Sylvia Bastiaan, HR-adviseur, ervaringsdeskundige en auteur van 'Kanker! Ik heb er mijn buik vol van!'

1. Blijf met elkaar in gesprek

Kanker is heel ingrijpend, maar blijf in gesprek met elkaar. Houd rekening met de ziektefase, zet geen druk maar bied begeleiding en ondersteuning om bij elkaar betrokken te blijven. Stem met elkaar af hoe en wanneer met elkaar gecommuniceerd wordt.

2. Ondersteun leidinggevende en collega’s

Oprechte belangstelling voor de persoon zelf zorgt voor een vertrouwensband. Deze basis is nodig om over en weer te kunnen vertellen waar men tegenaan loopt, zodat mogelijke problemen samen opgelost kunnen worden. De HR-professional of werkgever kan de leidinggevende en collega's ondersteunen om deze band optimaal te houden. Daarnaast deelt de HR-professional of werkgever informatie over de wet en regelgeving bij verzuim en het verzuimbeleid binnen de organisatie.

3. Doorbreek het taboe op de werkvloer

Informatie geven en delen voorkomt dat er zelf invulling wordt gegeven aan het ziektebeeld. Het organiseren van een bijeenkomst over kanker kan het taboe op de werkvloer doorbreken.

4. De juiste expertise

Vaar niet alleen op de wet- en regelgeving bij ziekte maar laat je bijstaan door goede partijen. Zorg als als werkgever of HR-professional ervoor dat je de juiste partijen inschakelt die ervaring hebben met de begeleiding bij kanker. Kies een partij die op de hoogte is van de laatste ontwikkelingen, zodat er naar behoefte ondersteuning kan plaatsvinden en er geen onnodige of verkeerde intervisies worden ingekocht.

5. Stuur op benutbare mogelijkheden

Laat de werknemer zelf meedenken wat wel kan en wat niet. Stuur zo nodig bij, maar laat de werknemer zelf oplossingen aandragen om de eigen regie te ontwikkelen en te stimuleren. Een kleine aanpassing in de werkomgeving kan al een grote verandering zijn om de werknemer duurzaam aan het werk te laten gaan.

Roadmap werkkracht bij kanker

In de 'Roadmap Werkkracht bij kanker' staan de stappen die werkgever en werknemer (moeten) zetten, om de werknemer aan het werk te houden en te helpen, als deze persoon kanker krijgt.

Het moment van terugkeer naar werk bepalen werkgever en werknemer samen op basis van wat de werknemer aangeeft te kunnen. Voor mogelijke gevolgen van de behandeling voor het werk of eventuele aanpassingen, kan de input van de bedrijfsarts gevraagd worden. Deze kan ook informatie over de behandeling en behandelduur opvragen bij de behandelend arts of (oncologie)verpleegkundige. Dit kan alleen met toestemming van de medewerker.

Stappenplan Werkkracht bij kanker

Reïntegreren bij kanker is complex, men krijgt mogelijk te maken met vermoeidheid, coginitieve beperkingen en wisselende belastbaarheid. Hiernaast is het een uitdaging om werk te combinweren met herstel. Daarom heet Re-turn het stappenplan Werkkracht bij kanker ontwikkeld: reïntegratie in zeven heldere stappen (klik op de afbeelding voor groter formaat).

Werkgroep Werk en Kanker

Wil je meer lezen over dit onderwerp? Kijk dan eens in het kenniscentrum van de Groep Werk en Kanker, dit zijn gespecialiseerde bureaus die zowel werkgever als werknemer ondersteunen.

Kanker! Ik heb er mijn buik vol van!

Lees Kanker! Ik heb er mijn buik vol van!, het boek van Sylvia Bastiaan, HR-adviseur. In haar boek beschrijft ze haar eigen ziekteperiode en benoemt ze wat van essentieel belang is om - als werkgever en werknemer - tijdens de verzuimperiode bij elkaar betrokken te blijven. In haar boek geeft ze speciale aandacht aan re-integratie van zieke werknemers en aan de taak van hr-professionals daarbij binnen bedrijven en organisaties.

Cursus beter werken

Wanneer je werknemer een chronische of lichamelijke aandoening heeft en behoefte heeft aan ondersteuning op het werk, wijs dan op de website van Beter Werken. Hier vind je relevante online cursussen voor werknemers.

Subsidies persoonsgebonden voorzieningen

Verzuim- en reïntegratie(begeleiding) zijn in Nederland geen zorg. Dat betekent dat er geen vergoedingen zijn onder de Ziektekostenverzekering. Kosten voor begeleiding van reïntegratie zijn voor rekening van de werkgever.

Subsidie van UWV voor de inrichting van de organisatie

Voor de inrichting van de organisatie kan bij het UWV subsidie aangevraagd worden voor voorzieningen in de organisatie die niet 'meeneembaar' zijn, zoals een invalidentoilet. Ook kunnen er persoonsgebonden voorzieningen aangevraagd worden bij UWV te vragen, zoals hulpmiddelen (stoel, werkblad, communicatie) en vergoedingen van (aangepast) vervoer.

Meer informatie vind je hier: “Ik heb wat, krijg ik ook wat?”

Hierin vind je informatie van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Als werkgevers verzekerd zijn tegen het risico op een verzuimende werknemer kan de verzekeringsmaatschappij in sommige gevallen bijdragen in de kosten van reïntegratie.

VG protocollen (verzekeringsgeneeskundige protocollen)

Verzekeringsartsen bij het UWV werken met VG protocollen voor het kunnen beoordelen van de functionele mogelijkheden en daarmee de mate waarin iemand arbeidsgeschikt is. Het protocol gaat ook in op herstel. Er zijn er 2 protocollen specifiek gericht op kanker: Darmkanker en Borstkanker. Meer informatie: NVVG.

Arbeidsongeschikt door kanker

De cijfers over verzuim en arbeidsgeschiktheid bij kanker verschillen. Dit is afhankelijk van meer factoren. Niet alleen het type kanker en het soort werk dat iemand verricht, ook aspecten zoals ervaren sociale steun vanuit het werk, regelmogelijkheden, werkplezier en houding tegenover het werk spelen mee.

Algemene cijfers over kanker, werk en verzuim

  • Circa 40.000 werknemers krijgen jaarlijks de diagnose kanker;
  • Tussen de 60% en 90% van deze werknemers keert binnen een periode van 1,5 jaar terug naar het eigen werk of een andere baan;
  • Vooral vermoeidheid, concentratie- en geheugenproblemen spelen parten bij het op een goede manier hervatten van het werk;
  • Naast moeizame werkhervatting, hebben mensen met kanker 40% meer kans om werkloos te worden.

Bron: TBV Themanummer Werkhervatting na kanker.

Algemene cijfers over arbeidsongeschiktheid en kanker

  • 1 op de 10 WIA aanvragen bij het UWV betreft werknemers met kanker (jaarlijks circa 4.500 aanvragen).

Circa 2 op de 3 van deze aanvragen wordt toegekend (jaarlijks circa 3.000 toegekende WIA aanvragen):

  • 75% betreft de toekenning van een WGA-uitkering, waarbij een werknemer nog gedeeltelijk werkt of de verwachting is dat deze op termijn weer kan werken;
  • 25% betreft een IVA-uitkering (volledig arbeidsongeschikt), waarbij de werknemer een zodanige prognose heeft dat de verwachting is dat deze het werk niet meer hervat;
  • De IVA-uitkering betreft vaak vrouwen tussen de 35 en 55 jaar met borstkanker;
  • Bij oudere mannen en vrouwen geven maag- en longkanker vaak aanleiding tot arbeidsongeschiktheid;
  • Bij jongere werknemers (onder de 35 jaar) zijn het vooral tumoren van het centraal zenuwstelsel die leiden tot het niet meer kunnen werken.

Bron: Bruinvels D, de Boer A (2010) Kanker en arbeid – werken is de norm Tijdschrift Psychosociale Oncologie, jaargang 18, nummer 3, 2010

Bedrijfsarts & kanker

Lees de aandachtspunten voor de inzet van de bedrijfsarts bij kanker en werk.

Attendeer de bedrijfsarts

Bedrijfsartsconsulenten oncologie (BACO)

Dit zijn bedrijfsartsen die gespecialiseerd zijn in kanker en werk. De bedrijfsartsconsulenten oncologie zijn soms werkzaam in een polikliniek, je kunt ze dan rechtstreeks bezoeken. De BACO’s kunnen ook worden ingezet via de leden van de Groep Werk & Kanker.

Kijk op de website van de NVKA (de Nederlandse Vereniging voor Klinische Arbeidsgeneeskunde voor meer informatie over BACO's.

Begeleiding en advies bij kanker

Hieronder vind je een overzicht van professionele instanties en organisaties voor ondersteuning op het gebied van kanker en werk.

Leden van de Groep Werk & Kanker

De leden van de Groep Werk & Kanker werken ervaringsgestuurd en vanuit de overtuiging dat werken bij kanker bijdraagt aan de kwaliteit van leven. Werk wordt niet eenzijdig benaderd, maar vanuit de gedachte dat herstel en werkhervatting hand in hand gaan. De Groep Werk & Kanker bestaat uit expertisebedrijven die tezamen alle gebieden bestrijken, van baanbehoud en verzuimbegeleiding tot re-integratie en van het trainen van leidinggevenden tot werkhervatting vanuit een uitkering.

Re-turn | Werkkracht bij kanker

Re-turn is volledig gespecialiseerd in verzuim en re-integratie bij kanker. Re-turn begeleidt werknemers met kanker en hun werkgevers, met als doel werken aan persoonlijk herstel, werkvermogen en goede inzetbaarheid, zowel tijdens als na de behandelingen. Re-turn heeft vakkundige re-integratieconsultants, arbeidsdeskundigen en gespecialiseerde bedrijfsartsen.

Ook verzekerde ondernemers en ZZP’ers kunnen bij Re-turn terecht. We houden rekening met de specifieke behoeften van onze cliënten en opdrachtgevers door persoonlijk en op maat te werken, volgens de door ons met wetenschappers ontwikkelde en beproefde methode Werkkracht bij kanker®.

Als enige in Nederland helpt Re-turn mensen om herstel en revalidatie te combineren met re-integratie. Zo helpen we mensen met kanker weer aan het werk te gaan én te blijven. Re-turn is initiatiefnemer van het boek Werken na kanker en heeft professionals door heel Nederland.

Care in Company

Care in company ondersteunt organisaties wanneer kanker een medewerker treft. Ze staan bij in het begeleiden van een zieke medewerker (of de medewerker met zieke partner) en de collega’s die eromheen staan. Daarnaast helpen ze met praktische vragen rondom het ziekteverzuimproces bij kanker.

Care in company biedt ondersteuning en advies aan alle betrokken partijen binnen een organisatie: ze bieden werksessies aan alle professionals en het management van de organisatie, coachen de leidinggevenden en organiseren bijeenkomsten voor collega’s.

Daarnaast organiseren ze workshops waarin je leert om met kanker binnen het bedrijf om te gaan. Met het certificaat ‘Caring Company’ maak je het personeelsbeleid en verzuimmanagement rondom kanker in de organisatie concreet en toetsbaar.

Stap.nu

Stap.nu is dé specialist op het gebied van herstel-/verzuimbegeleiding, werkbehoud en re-integratie bij kanker en chronische aandoeningen. Stap.nu werkt landelijk en begeleidt werkgevers, werknemers en ondernemers in werkbehoud en re-integratie, óók bij een uitkering vanuit het UWV.

Stap.nu heeft het programma Total Care ‘Verzuimbegeleiding bij kanker ontwikkeld; een multidisciplinair programma, waarin oncologische experts ondersteuning bieden.

Voor herstel bij cognitieve beperkingen biedt Stap.nu de Cogmed Werkgeheugentraining aan.

In een periode van herstel in werk is het belangrijk dat er inzicht is in de persoonlijke competenties. Stap.nu zet het ODC-ontwikkelkompas in, die inzicht geeft op natuurlijke competenties, ontwikkelpotentieel en drijfveren en die het herstel ondersteunt.

Stap.nu verzorgt ook trainingen voor bedrijven en collega’s en organiseert geaccrediteerde masterclasses.

oPuce

oPuce is een organisatie die de terugkeer naar volwaardig werk na kanker wil bevorderen. Dit doen ze door voor werkzoekenden, die genezen zijn na kanker, volwaardig werk te vinden. Hiernaast doen ze dit ook door werkgevers en maatschappij te inspireren om eens anders te kijken naar kanker. oPuce bestaat uit de Social Enterprise oPuce en de oPuce Foundation.

Late gevolgen van kanker op de werkvloer


De behandelmogelijkheden voor kanker worden continu ontwikkeld en overlevingskansen zijn fors toegenomen de afgelopen 50 jaar. Daardoor leven mensen met kanker steeds langer en worden de gevolgen van (kanker)behandeling beter zichtbaar. Oók op de werkvloer. Sommige van deze gevolgen zijn direct merkbaar en gaan na verloop van tijd weer over. Andere worden pas jaren later merkbaar. Deze gevolgen noemen we de 'late gevolgen' van kanker. Er zijn verschillende soorten late gevolgen. In eerste instantie denk je misschien aan de fysieke consequenties, zoals vermoeidheid. Maar kanker heeft vaak net zo goed psychische, sociale en maatschappelijke gevolgen. Deze late gevolgen kunnen ook van invloed zijn op je werk.

Late gevolgen op de werkvloer

Niet iedereen die kanker heeft gehad, krijgt te maken met deze gevolgen. Toch blijkt uit onderzoek van NFK dat meer dan de helft (65%) van de meer dan 3600 ondervraagden ‘late gevolgen’ ervaart.

Top 5 ‘late gevolgen’

  1. Vermoeidheid (68%)
  2. Verminderde lichamelijke conditie (54%).
  3. Seksuele problemen (44%)
  4. Concentratieproblemen (40%)
  5. Geheugenproblemen (37%)

Top 5 'late gevolgen' bij beperking(en) op het werk

Percentages van mensen die veel beperking ervaren op het gebied van werk door 'late gevolgen'.

  1. Vermoeidheid (88%)
  2. Verminderde lichamelijke conditie (69%)
  3. Concentratieproblemen(63%)
  4. Geheugenproblemen (57%)
  5. Neuropathie (zenuwpijn, 33%)

Late gevolgen op de werkvloer

Soms zoek je de persoon bij de functie en/of werkzaamheden, maar na kanker is het soms nodig om dit andersom te doen: zoek de functie en/of werkzaamheden bij de persoon. Het is in zo'n geval goed om de situatie op een andere manier te bekijken: wat kan je waardevolle medewerker betekenen in de organisatie. Wanneer je dit op het niveau van werkzaamheden insteekt is dit flexibeler dan op functieniveau.

Begrip voor 'late gevolgen' van werkgevers, collega’s en leidinggevenden

Uit onderzoek onder ons patiëntenpanel Doneerjeervaring.nl blijkt dat 57% van de respondenten die 'late gevolgen' ondervindt onbegrip op de werkvloer ervaart. Zij hebben het gevoel dat werkgevers het gesprek vermijden.

Het gevoel niet begrepen te worden op de werkvloer kan zorgen voor meer emotionele klachten. Zoals angst, stress en depressieve gevoelens.

25% weet niet hoe zij met dit onbegrip moeten omgaan, tegenover 9% van de groep die wél begrip ervaart.

‘Ik heb er nog nooit met mijn werkgever een gesprek over gevoerd. Dit zou ik wel willen.’

Soms wordt er niet met de medewerker gepraat om deze te ontzien, soms ook omdat de werkgever niet weet wat er allemaal besproken kan of moet worden. Dat is niet nodig. Er is veel mogelijk. Wil je weten wat? Ga dan in gesprek met de werknemer. Extra informatie en tools om samen in gesprek te gaan vind je op deze website. Ook adviseren we werknemers om vaker in gesprek te gaan met hun leidinggevende, collega's en/of werkgever.

Ervaringsdeskundige Anjo Bloemen:

'Beslis niet voor de ander maar ga in gesprek.'

Vijf tips voor goede begeleiding

Goede begeleiding door de HR-professional of werkgever kan van essentiële meerwaarde zijn om te voorkomen dat de werknemer langer thuis blijft dan nodig. Hieronder (in het kort) 5 tips voor een goede begeleiding bij kanker. De tips zijn tot stand gekomen in samenwerking met Sylvia Bastiaan, HR-adviseur, ervaringsdeskundige en auteur van 'Kanker! Ik heb er mijn buik vol van!'

1. Blijf met elkaar in gesprek

Kanker is heel ingrijpend, maar blijf in gesprek met elkaar. Houd rekening met de ziektefase, zet geen druk maar bied begeleiding en ondersteuning om bij elkaar betrokken te blijven. Stem met elkaar af hoe en wanneer met elkaar gecommuniceerd wordt.

2. Ondersteun leidinggevende en collega’s

Oprechte belangstelling voor de persoon zelf zorgt voor een vertrouwensband. Deze basis is nodig om over en weer te kunnen vertellen waar men tegenaan loopt, zodat mogelijke problemen samen opgelost kunnen worden. De HR-professional of werkgever kan de leidinggevende en collega's ondersteunen om deze band optimaal te houden. Daarnaast deelt de HR-professional of werkgever informatie over de wet en regelgeving bij verzuim en het verzuimbeleid binnen de organisatie.

3. Doorbreek het taboe op de werkvloer

Informatie geven en delen voorkomt dat er zelf invulling wordt gegeven aan het ziektebeeld. Het organiseren van een bijeenkomst over kanker kan het taboe op de werkvloer doorbreken.

4. De juiste expertise

Vaar niet alleen op de wet- en regelgeving bij ziekte maar laat je bijstaan door goede partijen. Zorg als als werkgever of HR-professional ervoor dat je de juiste partijen inschakelt die ervaring hebben met de begeleiding bij kanker. Kies een partij die op de hoogte is van de laatste ontwikkelingen, zodat er naar behoefte ondersteuning kan plaatsvinden en er geen onnodige of verkeerde intervisies worden ingekocht.

5. Stuur op benutbare mogelijkheden

Laat de werknemer zelf meedenken wat wel kan en wat niet. Stuur zo nodig bij, maar laat de werknemer zelf oplossingen aandragen om de eigen regie te ontwikkelen en te stimuleren. Een kleine aanpassing in de werkomgeving kan al een grote verandering zijn om de werknemer duurzaam aan het werk te laten gaan.