Samen Beslissen betekent dat je samen met je zorgverlener beslist over welke zorg of behandeling het beste bij je past. Hierin staan de medische mogelijkheden én jouw persoonlijke voorkeuren centraal.

Wat is Samen Beslissen?

Wanneer je kanker hebt, moet je vaak in korte tijd moeilijke beslissingen nemen die directe gevolgen hebben voor je leven op korte en/of lange termijn. Daarom is het van belang dat je weet dat er keuzes zijn en welke keuzes mogelijk zijn. Je zorgverleners kunnen je hierin ondersteunen.

Bij Samen Beslissen geeft je zorgverlener (meestal je arts) informatie over de verschillende mogelijkheden en de (medische) voor- en nadelen hiervan op korte en op lange termijn. Vervolgens bespreek je samen wat dit betekent voor je persoonlijke situatie en wat jouw voorkeur is. Zo beslis je samen wat het beste bij jouw situatie past. In de animatie hieronder wordt Samen Beslissen kort uitgelegd:

Dialoog

Samen Beslissen is meer dan het maken van een keuze. Het gaat juist om de dialoog tussen jou en je zorgverlener(s): met je arts in het ziekenhuis, maar bijvoorbeeld ook je verpleegkundige of je huisarts. Voorbeelden van vragen zijn:

  • Wat zijn mijn mogelijkheden?
  • Wat zijn hiervan de voor- en nadelen?
  • Wat vind ik belangrijk in mijn leven en welke gevolgen hebben verschillende behandelmogelijkheden hierop?

Wie de uiteindelijke beslissing neemt is niet van belang. De uiteindelijke beslissing kun samen met je zorgverlener maken, maar je kunt ook je zorgverlener voor je laten beslissen. Het is in ieder geval belangrijk dat de beslissing is genomen nadat je met elkaar hebt besproken wat belangrijk is in jouw leven. Op die manier kies je voor zorg die past bij jou.

Waarom Samen Beslissen?

Uit onderzoekblijkt dat patiënten tevredener zijn, verstandigere beslissingen nemen én trouwer zijn aan de behandeling wanneer Samen Beslissen wordt toegepast. Uit onderzoek blijkt daarnaast ook dat 82% van de (ex)-kankerpatiënten samen met de zorgverlener wil(de) beslissen over de behandeling. Samen Beslissen maakt behandelingen daarnaast efficiënter en kan helpen onnodig hoge zorgkosten te vermijden.

Recht op Samen Beslissen

Er is een speciale wet die de behandelrelatie tussen patiënten en artsen regelt: de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst. Samen Beslissen sluit aan op deze wet. In deze wet staat namelijk onder andere dat artsen je goed moeten informeren over de behandeling en dat de arts toestemming aan de patiënt moet vragen voor een behandeling.

Samen Beslissen in de praktijk

Bijna alle (ex-)kankerpatiënten willen samen met hun zorgverleners beslissen over de behandeling. Dit blijkt uit ons onderzoek uit 2018. De meerderheid geeft wel aan dat een zorgverlener één of meerdere behandelingen met hen heeft besproken, maar toch valt hier nog veel in te verbeteren. 35% van de (ex-)kankerpatiënten zegt namelijk dat de lange termijn gevolgen van de behandeling niet door een zorgverlener met hen besproken zijn. Daarnaast is volgens ongeveer 50% niet gesproken over wat voor hen belangrijk is in het dagelijks leven en in de toekomst.

Rol van de huisarts en verpleegkundige

Uit ons meest recente onderzoek naar Samen Beslissen (2019), blijkt dat de meeste (ex-)kankerpatiënten behoefte hebben aan contact met hun huisarts en gespecialiseerd verpleegkundige. Daarnaast zien ze duidelijk een rol weggelegd voor deze zorgverleners bij het maken van keuzes rondom diagnose, behandeling gevolgen, maar dit gebeurt nog te weinig.

Lees ook ons nieuwsbericht over dit onderzoek: 'Kankerpatiënt wil meer steun huisarts bij maken van keuzes'.

Wat maakt samen beslissen op dit moment lastig?

Samen Beslissen hoort bij een goede kwaliteit van zorg. Toch kan het vaak nog meer en beter. Het vereist gedragsverandering van zorgprofessionals, patiënten, organisaties en soms ook verandering van financiering. Een aantal redenen waarom Samen Beslissen nog niet altijd wordt toegepast:

  • Tijdsdruk en volle wachtkamers;
  • Niet alle behandelmogelijkheden buiten het eigen ziekenhuis worden altijd aangeboden aan patiënten;
  • Patiënten voelen zich overvallen door de diagnose en volgen al snel het advies van de arts.

Dit zouden echter geen redenen moeten zijn om niet samen te beslissen. Hieronder delen we daarom een aantal tips om Samen beslissen makkelijker te maken. NFK heeft daarnaast ook verschillende tools ontwikkeld om Samen Beslissen te bevorderen.

Tips bij Samen Beslissen

Om je goed te kunnen informeren en begeleiden, heeft je zorgverlener informatie van jou nodig. Bereid een gesprek met je arts daarom goed voor, zodat je jouw situatie en wensen goed onder woorden kunt brengen. Een paar tips:

  1. Wees je bewust dat er iets te kiezen is. Jij en je zorgverlener(s) verkennen samen welke behandeling of zorg het beste bij jou past. Ook niet behandelen kan een mogelijkheid zijn.
  2. Vraag informatie aan je behandelaar. Onderstaande vragen kunnen je hierbij helpen:
    1. Wat zijn mijn mogelijkheden?
    2. Wat zijn de voor- en nadelen van deze mogelijkheden?
    3. Wat betekent dit in mijn situatie?
  3. Verzamel zelf eventueel aanvullende informatie. Betrouwbare informatie over je diagnose en behandelmogelijkheden vind je onder andere op/bij:
    1. Kankerpatiëntenorganisaties
    2. Thuisarts.nl
    3. Kanker.nl
  4. Vraag bedenktijd. Meestal hoef je niet direct met een behandeling starten en is er ruimte voor bedenktijd. Je hebt tijd nodig om informatie te verwerken, om met je emoties om te gaan, om te ontdekken wat voor jou belangrijk is en daarna een keuze te maken. Zo voorkom je overhaaste beslissingen. Als je bang bent dat er geen tijd verloren mag gaan, vraag dat dan aan je arts of dit zo is.
  5. Kies samen. Bespreek met je arts wat je belangrijk vindt, waar je behoefte aan hebt en ga samen na welke behandeling hierbij past. Geef aan waar je voorkeur naar uit gaat of vraag om advies van je arts. Zo kom je samen tot de beslissing die bij jou past.

Op 3goedevragen.nl en Begineengoedgesprek.nl vind je meer tips voor een goed gesprek met je behandelaar.

Tools Samen Beslissen

Om Samen Beslissen te bevorderen, heeft NFK verschillende tools ontwikkeld voor patiënten en voor zorgverleners.

Animatie Samen Beslissen voor mensen met kanker

Voor mensen met kanker hebben we de animatievideo Samen Beslissen ontwikkeld. Hierin wordt uitgelegd wat samen beslissen is en welke rol je hierin als patiënt kunt hebben. De video is vrij te delen met gebruik van bronvermelding.

Zakkaartje Samen Beslissen voor zorgverleners

Onderstaand zakkaartje voor zorgverleners concretiseert de stappen van Samen Beslissen en geeft voorbeeldvragen en zinnen die zorgverleners kunnen gebruiken in hun gesprek met de patiënt.

E-learning Samen Beslissen voor zorgverleners

Voor zorgverleners heeft NFK in samenwerking met het LUMC de e-learning ‘Samen beslissen met patiënten’ ontwikkeld. Deze is gratis te volgen. Klik op de link, maak een account aan en selecteer de e-learning 'Gedeelde besluitvorming met kankerpatiënten'.

Brochure Samen Beslissen

Als vrijwilliger van NFK of één van de aangesloten kankerpatiëntenorganisaties kun je je onder andere inzetten voor Samen Beslissen. Onderstaande brochure is een handreiking voor patiëntenbelangenbehartigers met uitleg, informatie en tips op het gebied van Samen Beslissen.

Consultkaarten

Consultkaarten zijn kaarten met de 5 meest gestelde vragen door patiënten. Voor de oncologie zijn momenteel de volgende kaarten beschikbaar: alvleesklierkanker, slokdarmkanker, eierstokkanker, borstkanker en blaaskanker. Deze kaarten zijn ontwikkeld door kankerpatientenorganisaties en wetenschappelijke verenigingen ondersteund door NFK. De consultkaarten zijn te vinden op de onderstaande website: Consultkaart.nl

Wat doet NFK op het gebied van Samen Beslissen?

Visie en missie Samen Beslissen

NFK vindt dat Samen Beslissen in elke spreekkamer vanzelfsprekend moet zijn. Samen beslissen door arts en patiënt over de meest geschikte behandeling gebeurt steeds meer, maar kan nóg meer en beter. NFK en haar kankerpatiëntenorganisaties vinden dat alle mensen met kanker een volledig beeld moeten krijgen van wat in hun situatie medisch mogelijk is én welke keuzes zij hierin kunnen nemen. Ondersteuning van zorgverleners om een passende keuze te maken is hierbij onmisbaar.

Onze missie is dat Samen Beslissen na de diagnose kanker bij alle keuzemomenten plaatsvindt. Elk keuzemoment is een moment om samen te beslissen.

Patiëntervaringen

We maken op verschillende manieren impact op het gebied van Samen Beslissen. Dit doen we onder andere door regelmatig aan mensen die kanker hebben (gehad) te vragen wat zíj vinden en willen. De resultaten van deze onderzoeken vind je hier.

Belangenbehartiging

NFK leidt patiëntbelangenbehartigers op zodat zij zorgorganisaties in hun regio kunnen ondersteunen bij het verbeteren van Samen Beslissen. Ook geeft NFK op verzoek workshops en lezingen over Samen Beslissen. Zo kan er meer en beter, vanuit patiëntperspectief, verteld worden waarom Samen Beslissen nodig is.

Patiëntparticipatie in projecten

NFK leidt een aantal projecten waarbij we in de spreekkamer meten hoe Samen Beslissen plaatsvindt. We gebruiken hiervoor de Option 5-methode. We geven reflectie aan zorgverleners en teams, trainen en begeleiden bij verbeteracties. Door deze gerichte implementatietrajecten worden zorgverleners gemotiveerd en geënthousiasmeerd en wordt Samen Beslissen aantoonbaar. Daarnaast levert NFK en een bijdrage in verschillende projecten door middel van inbreng advies of ervaringsdeskundigheid. Indien patiëntparticipatie gewenst is, wil NFK graag vanaf de opzet van en eventuele subsidieaanvraag voor het project betrokken zijn.

Meer weten over Samen Beslissen?
Neem contact op met Ella Visserman.
088 0029777 e.visserman@nfk.nl